Tiện rãnh là một phương pháp gia công cơ khí được sử dụng để tạo rãnh trên bề mặt hoặc bên trong chi tiết theo kích thước và hình dạng yêu cầu. Vậy tiện rãnh là gì, có những phương pháp tiện rãnh nào và cần lưu ý gì khi gia công? Hãy cùng chúng tôi tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.
Tiện rãnh là gì?
Tiện rãnh là phương pháp gia công trên máy tiện dùng để tạo ra các rãnh có hình dạng, chiều rộng và chiều sâu theo yêu cầu trên chi tiết. Trong quá trình gia công, dao tiện rãnh được đưa vào phôi theo quỹ đạo xác định để loại bỏ vật liệu và tạo thành rãnh.
Phương pháp tiện rãnh được sử dụng để gia công nhiều dạng rãnh khác nhau như rãnh ngoài, rãnh trong và rãnh trên mặt đầu. Tùy thuộc vào hình dạng chi tiết, vật liệu và yêu cầu kỹ thuật, người vận hành sẽ lựa chọn dao tiện và phương pháp gia công phù hợp.
Nhờ khả năng tạo rãnh với kích thước và hình dạng chính xác, tiện rãnh CNC được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực như sản xuất ô tô, cơ khí chế tạo máy, hàng không và các ngành công nghiệp phụ trợ.
Xem thêm: Tiện ren là gì? Các phương pháp tiện ren phổ biến nhất
Phân loại dao cụ tiện rãnh
Để thực hiện phương pháp tiện rãnh, người vận hành đã sử dụng những loại công cụ với hình dáng, kích thước và đặc tính hỗ trợ dưới đây.
Tiện rãnh đường kính ngoài
Rãnh có đường kính ngoài thường xuất hiện trên bề mặt ngoài của vật liệu gia công. Rãnh có đường kính ngoài cho ra kết quả tốt nhất khi đầu dụng cụ được đặt thấp hơn đường tâm. Giống như công cụ cắt phay, loại công cụ này có nhiều dạng, thiết kế và tính chất cơ học khác nhau. Ngoài ra, chúng còn có lỗ làm mát giúp tăng khả năng chống mài mòn.
Tiện rãnh đường kính trong
Công cụ tiện rãnh đường kính trong thường được dùng cho những trường hợp cần gia công bề mặt bên trong của phôi hoặc vật liệu. Tốt nhất nên giữ phần trên của dụng cụ phía trên đường trung tâm để tạo ra kết quả chính xác nhất. Ngoài ra, nó còn giúp ngăn ngừa hiện tượng gãy hạt dao. Hầu hết, các dụng cụ tạo rãnh có đường kính trong đều được chế tạo bằng vật liệu cứng như thép công cụ tốc độ cao, kim cương, cacbua,…
Những yếu tố cần quan tâm khi tiện rãnh
Khi thực hiện gia công tiện rãnh CNC, người vận hành cần kiểm soát nhiều yếu tố như kích thước dao, chiều sâu rãnh, vị trí gá dao, tốc độ cắt và độ ổn định của phôi. Việc lựa chọn thông số phù hợp giúp hạn chế rung động, giảm nguy cơ gãy dao và đảm bảo chất lượng bề mặt chi tiết.
- Chiều dài và chiều rộng của dao: Đây là yếu tố quan trọng cần được kiểm tra chính xác trước khi mở rộng tiện rãnh. Người vận hành cũng có thể tiến hành mài trong trường hợp kích thước dao lớn hơn khuyến cáo.
- Chiều sâu rãnh: Sử dụng thước đo chiều sâu để kiểm tra kích trước. Độ rơ của dao nên được khử và mài lại dao giảm góc trước.
- Vị trí của dao gá và đường tâm chi tiết: Khi tiện rãnh, dao gá nên được đặt vuông góc với tâm chi tiết và sử dụng loại dao có góc nhỏ. Cần kiểm tra lại dao và cữ sau khi gá.
- Trục chính, vít và ốc bàn trượt: Đây là bộ phận cần kiểm tra thật cẩn thận để loại bỏ đi độ rơ.
- Độ trơn, bóng và nhẵn.
Phương pháp tiện rãnh phổ biến
Tiện rãnh là phương pháp gia công phổ biến nhất hiện nay, bao gồm hai dạng sau:
Tiện rãnh bằng phương pháp cắt thẳng
Đây là phương pháp tiến dao vào bằng bàn trượt ngang. Như vậy, lưỡi dao cứ thế ăn sâu vào tâm mà không dịch chuyển xa dọc hoặc xa trên. Phương pháp cắt thẳng một mạch thường dùng để cắt phôi mềm hoặc phôi có đường kính nhỏ.
Tiện rãnh bằng phương pháp mở rộng rãnh
Tiện rãnh cắt bằng cách mở rộng rãnh là phương pháp tiến dao cắt bằng bàn trượt ngang. Đồng thời rãnh được mở rộng bằng bước tiến dọc về cả hai phía từ 1 – 2mm để tránh hiện tượng kẹt phôi trong rãnh cắt và cắt gọt dễ dàng.
Phương pháp tiện rãnh này thường được sử dụng để cắt phôi có đường kính lớn và phôi cứng. Có thể dùng lưỡi cắt xiên so với đường tâm một góc bằng 10 độ nếu phôi có đường kính không lớn và mặt cắt không yêu cầu độ chính xác cao.
Đặc biệt lưu ý, khi phôi có đường kính quá lớn, dao cắt không thể tới được tâm của phôi thì lưỡi cắt cách tâm từ 2-3mm phải rút dao ra khỏi rãnh và tắt máy để tránh trường hợp bẻ gãy phôi.
Xem thêm: Mâm cặp máy tiện CNC là gì? Khái niệm, lợi ích và ứng dụng
Lưu ý khi thực hiện tiện rãnh
Để quá trình tiện rãnh diễn ra an toàn và nhanh chóng, người vận hành cần lưu ý những điều sau:
Các lưu ý về dao tiện rãnh
- Cần gá dao trùng với với tâm máy.
- Khi tâm máy cao hơn lưỡi cắt khi dao cắt đến trục sẽ để lại một lõi nhỏ và phần cắt sẽ bị gãy. Khi tâm máy thấp hơn lưỡi cắt thì mặt sau của dao cắt sẽ tỳ vào phần lõi còn lại.
- Khi sử dụng dao cắt cán thẳng, dụng cụ cắt cần được gá vuông góc với chi tiết để mặt sau của dao không cọ vào thành rãnh.
- Để máy gia công được ổn định, tránh rung động và ảnh hưởng đến dao cụ, người vận hành cần hãm và cố định bàn xe dao khi cắt đứt.
Các lưu ý khác
- Để gia công cắt phôi có đường kính lớn được diễn ra thuận lợi và dễ dàng, khi lưỡi dao còn cách tâm trục từ 2 – 3mm thì rút dao ra, tắt máy và bẻ gãy phôi. Làm như vậy giúp dao sẽ không bị kẹt hoặc bị gãy.
- Cần mở rộng rãnh cắt về hai bên khoảng 1 đến 2mm để tránh hiện tượng kẹt phôi và giúp công việc tiện diễn ra dễ dàng hơn.
- Nên chọn bước tiến nhỏ khi tiện mặt trụ ngoài. Ví dụ khi cắt phôi có đường kính 60 mm nên chọn bước tiến 0,1 – 0,15 mm/vòng. Tốc độ cắt nên chọn nhỏ hơn khi tiện ngoài khoảng 15 – 20%.
- Nên dùng dung dịch dầu tưới nguội khi tiện để giúp tăng năng suất cũng như giảm ma sát ở mặt sau của dao tiện.
Mong rằng, thông qua những kiến thức trên, bạn đã có thẻ hiểu hơn về tiện rãnh là gì và những kỹ thuật tiện rãnh cơ bản. Nếu doanh nghiệp đang tìm kiếm máy tiện CNC PMW phục vụ gia công cơ khí chính xác, hãy liên hệ với Tập đoàn Công nghệ TLT để được tư vấn dòng máy phù hợp với nhu cầu sản xuất, yêu cầu kỹ thuật và ngân sách đầu tư.
NHÀ PHÂN PHỐI CHÍNH THỨC THƯƠNG HIỆU PMW TẠI VIỆT NAM
- Trụ Sở Chính: 280 Bến Than, Xã Bình Mỹ, TP. HCM
- Chi nhánh TLT – Hồ Chí Minh: 197 Võ Văn Bích, Xã Phú Hòa Đông, TP. HCM
- Chi Nhánh TLT – Hà Nội: Km6 Võ Văn Kiệt, Xã Phúc Thịnh, Thủ đô Hà Nội
- Chi nhánh TLT – Ninh Bình: Km 101 QL10 Hồng Phúc, Phường Thiên Trường, Tỉnh Ninh Bình
- Hotline: 1900.98.99.06
